Cyn-swyddog Heddlu Gorllewin Canolbarth Lloegr yn derbyn dedfryd am ymosod ar fenyw

Mae cyn-swyddog Heddlu Gorllewin Canolbarth Lloegr wedi cael gorchymyn cymunedol ar ôl i ymchwiliad gan Swyddfa Annibynnol Ymddygiad yr Heddlu (IOPC) ddatgelu ei fod wedi ymosod ar fenyw yn ystod galwad i aflonyddwch domestig.

Tynnodd PC Calum Brand wallt y fenyw a'i tharo â'i benelin yn ei hwyneb yn ystod helynt mewn grisiau cymunedol ar ôl iddi geisio ymyrryd â swyddogion a oedd wedi arestio ei phartner.

Roedd PC Brand wedi gwadu un cyhuddiad o ymosod trwy guro, ond fe'i ffeindiwyd yn euog yn Llys Ynadon Nottingham ar 15 Gorffennaf.

Cafodd ei ddedfrydu yn yr un llys heddiw (7 Medi), lle rhoddwyd gorchymyn cymunedol iddo, gan gynnwys 150 awr o waith di-dâl.

Roedd y dyn 27 oed yn un o bedwar swyddog a aeth i’r digwyddiad domestig mewn fflatiau yn Halesowen ar 16 Mehefin llynedd.

Datgelodd gwiriadau ar ddyn yn y cyfeiriad ei fod o dan warant am fethu mynychu’r llys. Cafodd ei atal a’i hebrwng allan o’r fflat i’r grisiau cymunedol.

Mae fideo o gamerâu corff yr heddlu yn dangos y fenyw yn nesáu at PC Brand o’r tu ôl cyn iddo afael yn ei gwallt, ei phinio i lawr wrth ei gwddf, a’i tharo â’i benelin ar ochr ei phen. Derbyniodd anafiadau i’w wyneb, ond chafodd hi anaf difrifol.

Mewn cyfweliad, dywedodd PC Brand fod y fenyw wedi taro ei gefn ac, gan ofni ei bod hi o bosib gyda arf, defnyddiodd yr hyn roedd yn ei ystyried i fod yn rym priodol a chymesur. Fe’i arestiodd ar amheuaeth o ymosod ar swyddog heddlu, ond fe’i rhyddhawyd yn ddiweddarach heb gyhuddiad.

Gwnaethom lansio ymchwiliad annibynnol yn dilyn atgyfeiriad ymddygiad gorfodol atom gan Heddlu Gorllewin Canolbarth Lloegr ar 4 Gorffennaf 2025.

Archwiliodd ein ymchwilwyr y ffilm fideo, cymryd datganiadau gan swyddogion, cyfweld â PC Brand, ac adolygu hyfforddiant perthnasol y llu, polisïau a chanllawiau’r heddlu.

Fe wnaethom drosglwyddo ffeil o dystiolaeth at Wasanaeth Erlyn y Goron (CPS) ar 18 Tachwedd, ac fe awdurdodon nhw gyhuddiad o ymosod trwy guro.

Dywedodd Derrick Campbell, Cyfarwyddwr Ymgysylltu’r IOPC: “Roedd hon yn sefyllfa heriol i’r swyddogion. Roedd y dyn yn amlwg wedi meddwi, yn ddisynnwyr ar y cyfan, ac roedd helynt ar y grisiau.

“Ceisiodd y fenyw ymyrryd, ac roedd ymateb PC Brand yn anghymesur ac yn ddiangen. Nid oedd unrhyw gyfiawnhad dros lefel y grym a ddefnyddiodd ac ni wnaed unrhyw ymgais i ddad-ddwysáu’r sefyllfa. Nid oedd y fenyw yn fygythiad gwirioneddol i PC Brand ac, hyd at y pwynt hwnnw, doedd hi ddim wedi dangos unrhyw ymddygiad ymosodol tuag at y swyddogion.

“Cafodd y fenyw anafiadau i’w hwyneb gan swyddog a ddylai fod wedi bod yno i’w helpu, ei hamddiffyn a’i diogelu.”

Daeth ein ymchwiliad i’r casgliad bod gan PC Brand achos i’w ateb am gamymddwyn difrifol.

Ar 2 Medi, ffeindiodd gwrandawiad camymddwyn a gynhaliwyd gan Heddlu Gorllewin Canolbarth Lloegr fod camymddwyn difrifol wedi’i brofi ar y sail bod PC Brand wedi torri safon proffesiynol yr heddlu o ran ymddygiad sy’n dwyn anfri trwy ei euogfarn troseddol.

Byddai wedi cael ei ddiswyddo heb rybudd pe na bai eisoes wedi ymddiswyddo o’r llu, ac mae e hefyd wedi cael ei roi ar y rhestr waharddedig sy’n ei atal rhag gweithio yn y maes plismona yn y dyfodol.