Swyddog Heddlu'r Met yn cael ei ddiswyddo am ddefnyddio grym afresymol a thrin dyn wedi'i gadw yn amharchus

Mae swyddog Heddlu Metropolitanaidd Llundain wedi cael ei ddiswyddo heb rybudd yn dilyn gwrandawiad camymddwyn, ar ôl iddo alw dyn wedi'i gadw yn “idiot” dro ar ôl tro, ei wthio yn erbyn wal frics a’i daflu wyneb i lawr ar y palmant tra oedd wedi’i gefynnu â’i ddwylo y tu ôl i’w gefn.

Dilynodd hyn ymchwiliad gan Swyddfa Annibynnol Ymddygiad yr Heddlu (IOPC).

Canfuwyd bod PC Omer Farok, a oedd yn gysylltiedig â Uned Reoli Sylfaenol Gogledd Canol Llundain, wedi cyflawni camymddwyn difrifol mewn cysylltiad â’i driniaeth o ddyn digartref bregus yn ystod digwyddiad yn Parker Street, canol Llundain (WC2), ar 15 Mehefin 2024.

Atgyfeiriodd yr Heddlu Metropolitanaidd y mater at IOPC yn dilyn y digwyddiad, a gwnaethom gynnal ymchwiliad annibynnol.

Archwiliodd ein ymchwiliad ffilm o gamerâu a wisgir ar y corff, CCTV, cyfrifon tystion, cofnodion yr heddlu a thystiolaeth arbenigol yn ymwneud â’r defnydd o rym.

Canfuodd ein ymchwilwyr fod swyddogion wedi ymateb i adroddiadau bod dyn wedi mynd i mewn i gerbyd oedd wedi’i adael heb oruchwyliaeth. O fewn eiliadau i gyrraedd, fe ataliodd PC Farok y dyn a’i gefynnu. Arhosodd y dyn yn y fan a’r lle ac ni wnaeth unrhyw ymgais i adael cyn i’r heddlu gyrraedd.

Yn ystod y chwiliad dilynol, gwthiodd PC Farok y dyn dro ar ôl tro i gornel wal frics, gan ei alw’n “idiot” ar nifer o achlysuron ac anwybyddu ei geisiadau am eglurhad ynghylch pam oedd e’n cael ei gyhuddo o wrthsefyll. Roedd y ffilm hefyd yn dangos y swyddog yn defnyddio’r gefynnau mewn modd a oedd yn achosi poen, tra’n parhau i’w gyhuddo o wrthsefyll.

Yna gafaelodd PC Farok yn rhan uchaf corff y dyn a’i fwrw i’r llawr gyda grym. Gan ei fod wedi’i gefynnu â’i ddwylo y tu ôl i’w gefn, nid oedd y dyn yn gallu torri ei gwymp a glaniodd wyneb i lawr ar y palmant. Cafodd rwyg ger ei ael dde a oedd yn gofyn am driniaeth yn yr ysbyty, a gadawodd bwll o waed ar y palmant.

Yn dilyn y weithred o’i fwrw i’r llawr, parhaodd y swyddog i weiddi “stop resisting” (“rho’r gorau i wrthsefyll”) er bod y dyn wedi’i anafu yn gorwedd ar y ddaear ac nad oedd yn ymddangos ei fod yn gwrsefyll.

Ar ddiwedd ein ymchwiliad, penderfynwyd y dylai PC Farok wynebu gwrandawiad camymddwyn difrifol. Yn dilyn diwedd y gwrandawiad ddydd Gwener (30 Hydref), a drefnwyd gan yr heddlu, penderfynodd y panel fod y camymddwyn difrifol wedi’i brofi a diswyddwyd PC Farok ar unwaith.

Canfuwyd ei fod wedi torri’r safonau ymddygiad proffesiynol sy’n ymwneud â defnyddio grym ac awdurdod, ynghyd â pharch a chwrteisi.

Bydd hefyd yn cael ei gynnwys ar restr waharddedig y Coleg Plismona, a fydd yn ei atal rhag gweithio mewn plismona yn y dyfodol.

Dywedodd Amanda Rowe, cyfarwyddwr ymgysylltu’r IOPC:

“Mae swyddogion heddlu yn cael eu hymddiried â phwerau sylweddol ac mae’n rhaid iddynt eu defnyddio’n gyfreithlon a gyda hunan-reolaeth, gan drin aelodau’r cyhoedd â pharch ac urddas.

“Defnyddiodd PC Farok iaith amharchus a diraddiol dro ar ôl tro tuag at y dyn, a defnyddiodd rym nad oedd yn angenrheidiol, yn rhesymol nac yn gymesur o dan yr amgylchiadau. O ganlyniad, tarodd y dyn ei ben ar y ddaear a chafodd anaf i’w ben.

“Mae ymddygiad o’r fath yn peryglu tanseilio hyder y cyhoedd mewn plismona ac yn disgyn ymhell islaw’r safonau a ddisgwylir gan swyddogion. Mae’r swyddog bellach wedi cael ei ddwyn i gyfrif yn dilyn ein ymchwiliad.”

Ar ddiwedd ein ymchwiliad ym mis Rhagfyr 2024, anfonom ffeil o dystiolaeth hefyd at Wasanaeth Erlyn y Goron (CPS), a gyhuddodd PC Farok o ymosod drwy guro. Cafwyd ef yn ddieuog yn dilyn achos llys ym mis Tachwedd 2025.

Mae achosion troseddol ac achosion disgyblu yn cynrychioli dau ddiben gwahanol. Cynhelir achosion troseddol i benderfynu a yw trosedd wedi’i chyflawni, tra bod achosion disgyblu’r heddlu yn penderfynu a allai swyddog fod wedi torri safonau proffesiynol yr heddlu ac, os felly, pa sancsiwn y dylid ei osod.